Modern Zamanlar I
Kelebek etkisi.
Kriz neyin krizi?
Kriz, aslnda yalnzln krizi. Bireysellemenin, coolluun krizi, kulluun krizi. Tketimin, tketimi krklemenin krizi. retmeden tketmenin hem de. Her eyde olduu gibi kriz syleminde de modern zamanlardayz, modern zamanlar krizi bu.
Krizden daha ok bahsetmenin krizi bu. Olmayan paralarla, geleceklerine borlananlarn, daha ok almak, hep almak gdsyle varlklarn ve hatta var olacaklarn borlandranlarn krizi. retimi olmayan ekonomilerin, tketimi krklemelerinin krizi. Ki kriz deil bence. Budur ite, yeni dnya dzeni, yeni denge: retenlerin kazanaca, laf deil i yapanlarn kalaca denge. Speklasyon reterek, ban iki eline alanlarn, kriz kelimesini bile ogaltanlarn, bylelikle de toplumda gerilimi artrarak, parann dolamn aksatanlarn krizi bu. Bir anda yaygnlat bu sylem hem de. Modern zamanlarda iyi bilgi de, kt bilgi de hemen dolama girer biliyorsunuz, hemen dnyann bir ucundan diger ucuna ular nk, iletiim andayz ya. Kelebek etkisi krizi bu. Nedir kelebek etkisi?
Kelebek etkisi, bir sistemin balangݍ verilerindeki ufak deiikliklerin, byk ve ngrlemez sonular dourabilmesine verilen isimdir. smi, Edward N. Lorenz'in hava durumuyla verdii rnekten geliyor: Amazon Ormanlar'nda bir kelebein kanat rpmas, Avrupa'da frtna kopmasna sebep olabilir.
imdi ite bu kriz, tam da kelebek etkisiyle geliyor hayatmza, modern zamanlarda. Tm ekonomisini mortgage sistemi zerine kuran bir lkenin, hibir ey retmeden hem de, sadece paray oradan oraya evirerek, srekli para basarak, kendi para biriminin dier tm lkelerde baz alnmasn salayarak, srekli para ihra ederek, srekli para pompalayarak var olan bir lkenin, en nihayetinde, retenlerin karsnda ezilecei, ߚyle bir sarslaca, titreyerek kendine gelecei yeni ekonomik tablo. Durup dߟnerek almaz kriz? Bir yandan krklenen tketimin gelecei son noktada, deer-eder ilikisinin doru kurulmasyla alr. iirilen maliyetlerin, iirilen fiyatlarn, iirilen retim-hizmet bedellerinin olmas gerekene ekilmesiyle alr. Krizi bahane ederek iten atmalarla, operasyonu durdurmalarla, hibir ey yapmamalarla almaz. Durumdan vazife karmakla almaz. Ben ekonomist deilim, ben mali analizden de anlamam. Ama bildiim bir ey var ki, modern zamanlardaki modern insanlar, krize baklarn deitirmeliler, ki krizle baa kma yollarn da. ift cep telefonu tamalardan bahsediyorum, plazma ve lcd ekranlardan, bilgisayarlardan, al al allardan bahsediyorum, daha daha dahalardan bahsediyorum.
Modern zamanlarda hereyimiz var, her trl bilgiye ulaabiliyoruz, herkesle iletiim halindeyiz. Ve bu iletiim bilgisi, ve bu iletiim kolayl, iyi haberleri de hzla tayor, kt haberleri de. O yzden de kelebek etkisi varsa en ok imdi var.
Peki, gllk glistanlk m herey? Yani hi mi kriz etkisinden bahsedemeyiz? Hayr, tabii ki gllk glistanlk deil. Ve evet, tabii ki ekonomik alkantlar, gerilimler mevcut. En azndan kelebek etkisi var. Bu bile yeter. Ama demeye altm u ki; durarak krizden klmaz, kriz rtkanl yaplarak da. Korku ve gerilim psikilojisi yayarak da krizden klmaz. Kriz ynetimini ok iyi yapmak lazm. Bilirsiniz, durmak dmenin balangcdr bisiklet srerken. Ve uyumak da donmann balangcdr, kar altndayken.
enderemirolu
Modern Zamanlar
01 Aralk 2008, Gazete Portre
http://www.gazeteportre.com/
